DEN HAAG, 24 oktober 2023 – De Restitutiecommissie adviseert de gemeente Rotterdam om het ivoren reliëf Hodegetria of Maria met kind dat zich bevindt in Museum Boijmans Van Beuningen, te restitueren aan de erfopvolgers van de firmanten van Kunsthaus A.S. Drey.

Onderzoek door het Expertisecentrum Restitutie (ECR) heeft uitgewezen dat het in hoge mate aannemelijk is dat dit kunstwerk afkomstig is uit de collectie van kunsthandel A.S. Drey te München, die tot 1936 in handen was van de Duits-Joodse familie Drey. Ook is voldoende aannemelijk geworden dat de verkoop van het kunstwerk in 1936 onvrijwillig is geweest als gevolg van omstandigheden die direct verband houden met het naziregime.

Gedwongen verkoop door anti-Joodse maatregelen

Het in 1837 opgerichte Kunsthaus A.S. Drey was een gerenommeerd familiebedrijf met dochterondernemingen in Parijs, New York, Londen, Brussel en Den Haag. Uit onderzoek blijkt dat de firmanten, een zoon en vier kleinzonen van oprichter Aron Siegfried Drey, tijdens het naziregime te maken hebben gekregen met buitenproportionele en tegen de Joodse bevolking gerichte belastingmaatregelen en dubieuze beschuldigingen van belastingfraude. Om de opgelegde belastingschuld en boetes te kunnen voldoen, veilde de firma het overgrote deel van haar handelsvoorraad in juni 1936 bij veilinghuis Paul Graupe in Berlijn, waaronder het ivoren reliëf Hodegetria of Maria met kind.

Nu vaststaat dat de vijf firmanten van Kunsthaus A.S. Drey van Joodse afkomst waren en de kunsthandel het bezit van het kunstwerk na 1933 in Duitsland heeft verloren, is op grond van het door de regering vastgestelde Beoordelingskader het bezitsverlies onvrijwillig indien er aanwijzingen zijn die onvrijwillig bezitsverlies voldoende aannemelijk maken. Een uitgebreide onderbouwing van het onvrijwillige bezitsverlies is te raadplegen in het advies van de commissie op de website van de Restitutiecommissie.

De gemeente Rotterdam heeft met het bindend advies van de commissie ingestemd en zal overgaan tot restitutie van het kunstwerk aan de erfopvolgers van de firmanten van Kunsthaus A.S. Drey.

Relevant bindend advies: Bindend advies inzake Kunsthaus A.S. Drey / Gemeente Rotterdam