De Restitutiecommissie heeft de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap geadviseerd om veertien borden uit de Nederlands Kunstbezitcollectie (NK-collectie) niet te restitueren aan de verzoekers, de enige kleindochters van Abraham Citroen (1885-1942). Het advies is door de minister overgenomen.

De Restitutiecommissie heeft vastgesteld dat in hoge mate aannemelijk is dat Abraham Citroen de oorspronkelijke eigenaar was van de veertien borden. Uit onderzoek blijkt dat de borden behoren tot de bezittingen die Abraham Citroen tijdens de Duitse bezetting gedwongen heeft ingeleverd bij de roofinstelling Liro-Sarphatistraat. De borden maken deel uit van de nalatenschap van Karel Adolf Citroen (1920-2019), de zoon van Abraham Citroen en de vader van de verzoekers.

De verzoekers zijn door hun vader Karel Adolf Citroen in diens testament uitgesloten als erfgenamen. De commissie meent de vrijheid van een persoon om zelf te bepalen wie diens rechtsopvolger of rechtsopvolgers krachtens erfrecht zijn, niet te mogen aantasten door af te wijken van de hoofdregel met betrekking tot het eigendomsvereiste in haar beoordelingskader. Op grond hiervan is het restitutieverzoek afgewezen.

Al in een vroeg stadium constateerde de commissie dat verzoekers naar alle waarschijnlijkheid niet als rechtsopvolgers krachtens erfrecht kunnen worden aangemerkt. Er is met hen al in een vroegtijdig stadium gesproken over alternatieve mogelijkheden om tot teruggave van de borden te komen, waarbij verzoekers is verteld dat de formele restitutieprocedure waarschijnlijk tot een afwijzing zou leiden. De verzoekers hebben een alternatieve route afgewezen en de commissie verzocht de formele procedure te volgen.

Achter elk restitutieverzoek schuilt een tragische familiegeschiedenis. Elk advies brengt dilemma’s met zich, die in de besluitvorming uiterst zorgvuldig worden afgewogen. De commissie benadrukt dat zij voor elk object maar één keer recht kan doen. Dat vraagt om een eenduidig juridisch kader dat voorkomt dat gerechtigden worden gemist.

Relevant advies: Citroen