Restitutiecommissie brengt advies uit over twee roofkunstclaims

DEN HAAG - De Restitutiecommissie maakt twee adviezen bekend die zij de afgelopen tijd uitbracht. Hierin adviseert de commissie de Staatssecretaris van OCW een zeventiende-eeuwse kist terug te geven aan een erfgenaam van de voormalige eigenaar. De adviezen zijn overgenomen door de staatssecretaris.

Op 2 april 2012 bracht de commissie advies uit met betrekking tot een zeventiende-eeuwse kist van beukenhout uit de Rijkscollectie (NK 3201), afkomstig uit de handelsvoorraad van antiekhandel S. van Leeuwen te Den Haag (RC 1.103). Deze firma werd gedreven door de joodse antiekhandelaar Salomon van Leeuwen, die zich tijdens de Tweede Wereldoorlog door de anti-joodse maatregelen van het naziregime in een steeds benardere positie bevond. De bezetter stelde in zijn zaak een beheerder (Verwalter) aan, waardoor Van Leeuwen van de een op andere dag zijn inkomen verloor en zijn zaak niet meer kon betreden. Met hulp van zijn niet-joodse procuratiehouder wist Van Leeuwen zijn bedrijf te redden van uiteindelijke onteigening door de bezetter. Ondertussen verkeerde hij in financiële moeilijkheden en was hij met zijn vrouw en pasgeboren zoon ondergedoken.
De zeventiende-eeuwse kist werd hoogstwaarschijnlijk op 31 juli 1944 door de Duitser W. Geisler te Wiesbaden gekocht bij de antiekhandel. De commissie neemt aan dat Van Leeuwen, indien hij al op de hoogte is geweest van de transactie, deze niet in vrijheid is aangegaan. Het is zeer twijfelachtig of Van Leeuwen vanaf zijn onderduikadres kan hebben meegewerkt aan de verkoop. Daarnaast verkeerde het gezin Van Leeuwen als gevolg van de anti-joodse maatregelen in financiële moeilijkheden. De Restitutiecommissie oordeelt dat sprake is van onvrijwillig bezitsverlies als direct gevolg van het naziregime, op grond waarvan zij de staatssecretaris adviseert de kist terug te geven aan een erfgenaam van Salomon van Leeuwen.

Het tweede advies, van 5 maart 2012 (RC 1.107), betreft een claim op verschillende kunstwerken uit de Rijkscollectie, ingediend door familieleden van kunsthandelaar Louis Morpurgo. De commissie concludeert dat geen aanwijzingen zijn gevonden dat de geclaimde objecten tot het privévermogen van Louis Morpurgo hebben behoord, op grond waarvan de commissie heeft geoordeeld dat de verzoekers niet ontvankelijk zijn in hun verzoek.


De Restitutiecommissie

Sinds januari 2002 heeft de Adviescommissie Restitutieverzoeken Cultuurgoederen en Tweede Wereldoorlog 110 adviezen uitgebracht en werden 131 claims aan haar voorgelegd. De commissie staat onder voorzitterschap van Willibrord Davids.

Zie http://www.restitutiecommissie.nl/adviezen.html voor de adviezen over de zaken S. van Leeuwen (RC 1.103) en Morpurgo II (RC 1.107)


Meer informatie

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met Evelien Campfens (secretaris/rapporteur), telefoon (070) 376 59 92.

Betreffende adviezen: 
Afbeelding: 
NK 3201