English Site
| Over de Restitutiecommissie |
Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn in Nederland veel mensen hun kunstwerken kwijtgeraakt. Schilderijen van bekende en minder bekende kunstenaars kwamen in handen van de nazi’s door inbeslagname of al dan niet gedwongen verkoop door de eigenaar.
Na de oorlog begonnen tal van waardevolle kunstwerken aan een zwerftocht door verschillende landen. Van de naar Nederland teruggevoerde kunstwerken bleef, ondanks de naoorlogse kunstrestitutie, een aanzienlijk aantal werken in de collectie van de Nederlandse Rijksoverheid achter. Vanaf de jaren negentig groeide nationaal en internationaal de aandacht voor het leed dat vervolgingsslachtoffers tijdens en na de Tweede Wereldoorlog was aangedaan.
Mede in dit kader besloot de regering in 2001 het beleid betreffende de teruggave van cultuurgoederen die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn verdwenen, te verruimen. Eind 2001, werd daarom de Adviescommissie Restitutieverzoeken Cultuurgoederen en Tweede Wereldoorlog, kortweg Restitutiecommissie, in het leven geroepen door het Ministerie van OCW. De commissie brengt sinds januari 2002 onafhankelijk advies uit aan de minister over individuele verzoeken tot teruggave van cultuurgoederen die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn verdwenen.
De oorspronkelijke eigenaar of diens erfgenamen kunnen aanspraak maken op kunstwerken door middel van een restitutieverzoek. Het gaat daarbij om claims op kunstwerken waarvan de eigenaar onvrijwillig het bezit is verloren door omstandigheden die direct verband hielden met het naziregime.
Het merendeel van de kunstwerken waarvoor een restitutieverzoek wordt ingediend, bevindt zich thans in de zogenaamde NK-collectie (NederlandsKunstbezit-collectie).
Tot 23 november 2009 zijn aan de Restitutiecommissie 117 zaken voorgelegd en heeft zij 83 adviezen uitgebracht.
Commissieleden
De Restitutiecommissie bestaat uit juristen en (kunst)historici.
Een beknopte introductie:
De heer mr. W.J.M. Davids (voorzitter)
jurist, was president -voorheen raadsheer en vice-president- van de Hoge Raad der Nederlanden. Was voorts kandidaat-notaris; wetenschappelijk hoofdmedewerker bij de Rijksuniversiteit Groningen; rechter bij en vervolgens vice-president van de Rechtbank Assen; was voorts president van het Benelux Gerechtshof.
De heer prof. dr. J.Th.M. Bank
historicus; emeritus hoogleraar vaderlandse geschiedenis aan de Universiteit van Leiden met bijzondere expertise op het gebied van cultuurgeschiedenis in Nederland.
De heer mr. P.J.N. van Os
jurist, oud notaris; raadsheer-plaatsvervanger bij het Gerechtshof Amsterdam.
De heer mr. D.H.M. Peeperkorn
jurist; was advocaat en procureur te Amsterdam; vice-president - en voorheen raadsheer - van het Gerechtshof te Amsterdam; waarnemend voorzitter Hof van Discipline; kamervoorzitter van de Raad van Toezicht Verzekeringen; voorzitter van de Stichting Beeldrecht.
De heer dr. E.J. van Straaten
kunsthistoricus; directeur van Kröller-Müllermuseum, was lid van de onder auspiciën van de Nederlandse Museumvereniging ingestelde Commissie Museale Verwervingen 1940-1945.
Mevrouw mr. H.M. Verrijn Stuart
jurist; juridisch verslaggever/commentator, essayiste, lid van de Adviesraad Internationale Vraagstukken, was wetenschappelijk medewerkster bij het Clara Wichmann Instituut.
Mevrouw prof.dr. I.C. van der Vlies (vice-voorzitter)
jurist; hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de Universiteit van Amsterdam; voorheen onder meer lid van de Raad voor Cultuur, lid van de Raad voor het Openbaar Bestuur en voorzitter van de Commissie tot evaluatie van de Wet Behoud Cultuurbezit.
De heer mr. R. Herrmann (adviseur)
jurist; onder meer raadsheer in en vice-president van het Gerechtshof te Amsterdam en raadsheer in en laatstelijk vice-president van de Hoge Raad der Nederlanden. Was voorts onder meer voorzitter van de Nederlandse afdeling van Amnesty International; en is lid van de Commissie Mensenrechten van de Adviesraad internationale vraagstukken.
De heer mr. J.M. Polak (adviseur)
jurist; was kandidaat-notaris, hoofdambtenaar bij het ministerie van Justitie, rechter en hoogleraar rechts- en staatswetenschappen bij de Landbouwhogeschool te Wageningen, lid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid en lid van de Raad van State.
Secretariaat
Voor de uitvoering van haar taken kan de commissie steunen op het secretariaat onder leiding van secretaris/rapporteur mevrouw mr. E. Campfens. Daarnaast zijn op het secretariaat werkzaam adjunct-secretaris/onderzoeker mevrouw A. Marck, juridisch medewerker de heer mr. O.M. van Vessem, officemanager mevrouw T. Brandse, management-assistente mevrouw I. El Achkar en de onderzoekers mevrouw drs. E. Muller, mevrouw drs. A.J. Kool, de heer drs. F.M. Kunert en archivaris mevrouw A.M. Jolles-van Loo. Behalve de begeleiding van de dagelijkse gang van zaken verzorgt het secretariaat ook het onderzoek en de rapportage daarvan. Overigens doet het daarbij geregeld een beroep op externe onderzoekers.
De secretaris/rapporteur treedt daarnaast regelmatig op als woordvoerster voor de Restitutiecommissie.
Heeft u vragen voor de Restitutiecommissie, dan kunt contact opnemen met het secretariaat.
Voor adresgegevens: klik hier.
Instellingsbesluit
Toelichting op het instellingsbesluit
Benoeming lid/voorzitter en herbenoeming leden Adviescommissie Restitutieverzoeken, 12 december 2007 (pdf-bestand)
Benoeming voorzitter Adviescommissie restitutieverzoeken cultuurgoederen en Tweede Wereldoorlog, 30 september 2008 (pdf-bestand)